Wstęp
William Batchelder Greene to postać, która w znaczący sposób wpłynęła na rozwój myśli anarchistycznej oraz idei wolnej bankowości w XIX wieku. Urodzony 4 kwietnia 1819 roku w Haverhill, Massachusetts, Greene był nie tylko anarchoindywidualistą, ale także pastorem unitariańskim i żołnierzem. Jego życie i prace ukazują złożoność amerykańskich idei politycznych oraz społecznych w czasach, gdy kraj zmagał się z wieloma wyzwaniami, takimi jak niewolnictwo czy konflikty społeczne. W artykule przyjrzymy się bliżej życiorysowi Greene’a, jego poglądom na bankowość oraz wpływowi, jaki wywarł na myśl anarchistyczną.
Życiorys Williama Batcheldera Greene’a
William Batchelder Greene urodził się w rodzinie dziennikarskiej; jego ojciec, Nathaniel Greene, był bostońskim poczmistrzem. W młodym wieku, w 1835 roku, rozpoczął naukę w Akademii Wojskowej Stanów Zjednoczonych w Massachusetts, jednak nie ukończył studiów. W 1839 roku został mianowany podporucznikiem w siódmej piechocie i brał udział w drugiej wojnie seminolskiej. Po zakończeniu tej służby zrezygnował z kariery wojskowej w listopadzie 1841 roku.
Greene związał się z utopijnym ruchem Brook Farm, gdzie poznawał myślicieli transcendentalistycznych takich jak Orestes Brownson, Elizabeth Peabody czy Ralph Waldo Emerson. Jego poszukiwania duchowe doprowadziły go do Harvard Divinity School, którą ukończył w 1845 roku. Po tym okresie pełnił funkcję pastora w kościele unitarnym w Brookfield.
W 1861 roku Greene wrócił do Stanów Zjednoczonych, aby walczyć w amerykańskiej wojnie domowej. Mimo że był Demokratą, aktywnie wspierał abolicjonizm. Został pułkownikiem czternastej piechoty Massachusetts i następnie pierwszej artylerii ciężkiej Massachusetts. W trakcie służby wojskowej został odwołany i przydzielony do dowództwa brygady artyleryjskiej przez generała George’a McClellana. W październiku 1862 roku zrezygnował ze swojej komisji wojskowej i powrócił do Bostonu.
Anarchizm i wolna bankowość
Po powrocie do Bostonu Greene zaangażował się w rozwój anarchizmu w Stanach Zjednoczonych. Razem z takimi postaciami jak Ezra Heywood i Josiah Warren przyczynił się do powstania pierwszego amerykańskiego ruchu anarchistycznego. Jego działalność obejmowała również walkę o prawa pracownicze; był przewodniczącym Massachusetts Labour Union oraz aktywnym członkiem Międzynarodowego Stowarzyszenia Robotników.
Z perspektywy czasu można zauważyć, że według niektórych badaczy, takich jak James J. Martin, Greene nie stał się „pełnoprawnym anarchistą” aż do ostatniej dekady swojego życia. Niemniej jednak już w 1850 roku wyrażał idee chrześcijańskiego mutualizmu, czerpiąc inspiracje z pism Pierre’a Leroux’a oraz Pierre’a-Josepha Proudhona. Jego prace zawierały krytykę istniejącego systemu bankowego, który postrzegał jako źródło wielu społecznych problemów.
Mutual Banking – wizje Greene’a
Najbardziej znanym dziełem Greene’a jest „Mutual Banking”, w którym proponował system bankowy oparty na zasadach mutualizmu bez oprocentowania. W latach 1850-1851 podejmował próby zorganizowania obywateli Brookfield i okolicznych miejscowości do złożenia petycji o utworzenie mutualistycznego banku. Niestety jego wysiłki spotkały się z oporem władz stanowych; Komisja ds. Banków i Bankowości stwierdziła jedynie: „Wstrzymane do odwołania”, co odzwierciedlało trudności związane z realizacją jego wizji.
Greene’owskie idee bankowości mutualistycznej były innowacyjne jak na tamte czasy i przypominały koncepcje przedstawione przez Proudhona oraz praktyki banków ziemskich okresu kolonialnego. Jego prace miały wpływ na późniejsze pokolenia myślicieli anarchistycznych, a zwłaszcza na Benjamina Tuckera, redaktora anarchistycznego dziennika „Liberty”.
Krytyka równości wobec prawa
W swoich pismach Greene podejmował również temat równości wobec prawa. W anonimowej broszurze zatytułowanej „Equality” argumentował za tym, że równość przed prawem to tylko pierwszy krok; należy dążyć do stworzenia równych praw dla wszystkich obywateli. Krytykował również tworzenie korporacji, które według niego naruszały zasady sprawiedliwości społecznej.
Greene podkreślał, że równość wobec prawa nie wystarcza; konieczne jest wyeliminowanie przywilejów ekonomicznych i politycznych, które prowadzą do nierówności społecznych. Jego myśli były bliskie ideałów anarchizmu oraz ruchów robotniczych tamtego okresu.
Śmierć i dziedzictwo
William Batchelder Greene zmarł 30 maja 1878 roku w Somerset w Anglii. Po śmierci jego ciało zostało przewiezione do Bostonu i pochowane na cmentarzu Forest Hills w Roxbury. Choć jego działalność została na pewien czas zapomniana, to dziś uznawany jest za jedną z kluczowych postaci amerykańskiego anarchizmu oraz myśli ekonomicznej.
Dzięki swoim pismom i idee promującym wolną bankowość oraz równość społeczną Greene pozostawił trwały ślad w historii myśli politycznej i ekonomicznej Stanów Zjednoczonych. Jego wizje inspirowały kolejne pokolenia działaczy na rzecz sprawiedliwości społecznej oraz reformy systemu finansowego.
Zakończenie
William Batchelder Greene to postać niezwykle interesująca i ważna dla rozwoju myśli anarchistycznej oraz idei wolnej bankowości w Stanach Zjednoczonych XIX
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).